بریس‌های دندانپزشکی یا (Dental braces) ابزاری هستند که برای اصلاح مال اکلوژن، نامرتبی و کج بودن دندان ها و یا مشکل در فک مورد استفاده قرار می‌گیرند. بریس ارتودنسی بیشتر در دوران نوجوانی مورد استفاده قرار می‌گیرد، اما تعداد زیادی از بزرگسالان نیز برای اصلاح مشکلات هماهنگی دندان های خود نیز از این ابزارها استفاده می‌کنند.

انواع بریس ارتودنسی

نوع بریسی که متخصص ارتودنسی برای شما در نظر می‌گیرد به فاکتورهای مختلفی بستگی دارد. اما معمولا سن و سال یکی از فاکتورهای تاثیر گذار در انتخاب این ابزار دندانپزشکی است. هرچند که عوامل مختلفی مثل نوع مشکل دندانی مانند مشکل بایت و یا کراودینگ و نامرتبی دندان ها نیز، میتواند در انتخاب بریس متناسب با شما کاملا تاثیر گذار باشد. نکته مهم در این درمان ارتودنسی این است که، بریس‌ها بصورت سفارشی و متناسب با نیازهای هر شخص ساخته می‌شوند.

زمانی که سخن از بریس ارتودنسی به میان می‌آید، به طور معمول بیشتر افراد به سرعت به بریس های فلزی فکر می‌کنند. در این نوع بریس‌ها، براکت های فلزی به روی سطح بیرونی دندان ها چسپانده می‌شود. سپس سیم های قوس دار ارتودنسی از بین براکت ها عبور میکنند. و به بندها  O –شکل که دور یکی از دندان های عقبی را احاطه می‌کنند متصل می‌شود. در این مدل، سیم ها کشیده میشوند تا با این روش دندان ها در موقعیت جدید و مد نظر متخصص ارتودنسی دندان  قرار بگیرند.

اما این تنها نوع بریس نیست و انواع مختلف دیگری از این ابزار ارتودنسی در دسترس هستند:

  • بریس‌های سرامیکی شفاف
  • بریس‌های زبانی یا لینگوئینال ، که کاملاً در پشت دندان های شما قرار می گیرند
  • بریس‌های نامرئی

بریس ها چگونه دندان ها را هماهنگ می‌کنند؟

مکانیزم اصلی در درمان با این ابزار ارتودنسی اعمال فشار ثابت به دندان ها در طولانی مدت است. به مرور زمان با اعمال فشار، دندان ها جابجا می‌شوند. استخوان های فک نیز در طولانی مدت، خود را با این تغییرات و اعمال فشار هماهنگ کرده و وفق می‌دهند.

همانطور که می‌دانید بخشی از دندان های ما در استخوان های فک قرار دارد. بنابراین برای بسیاری از افراد این سوال پیش می آید که اساسا چگونه ممکن است دندان ها بتوانند جابجا شوند یا تغییر موقعیت بدهند؟ قطعا بروز چنین اتفاقی دشوار است و درک آن نیز کمی سخت است.

اما بد نیست بدانید که در زیر لثه های شما، لایه ای وجود دارد که ریشه دندان شما در استخوان فک را احاطه کرده است. این لایه موقعیت دندان‌های شما را کنترل می کند و به فشارهایی که توسط بریس به دندان شما وارد می شود پاسخ می دهد.

نصب و استفاده از بریس، درد ندارد و نصب آن چیزی بین یک تا دو ساعت طول می کشد. تا یک هفته پس از نصب این ابزار، ممکن است احساس درد جزئی و ناراحتی داشته باشید. که این طبیعی است. هر بار که این ابزار توسط متخصص ارتودنسی شما چک و تنظیم می‌شوند، ممکن است برای چند روز دچار درد خفیف تا متوسط شوید.

چسباندن براکت به دندان

بعد از تمیز و خشک شدن دندان های شما، براکت های سرامیکی، پلاستیکی یا استیل ضد زنگ با استفاده از چسب مخصوصی به سطح خارجی دندان های شما چسپانده می‌شوند. استفاده و چسپاندن براکت ارتودنسی ممکن است ناراحت کننده باشد، اما معمولا باعث درد نمی‌شود.

براکت ها باعث می شوند تا فشار به طور مساوی بر روی دندان های شما اعمال شود. آنها توسط سیم‌هایی از جنس استیل ضد زنگ، نیکل، تیتانیوم و … به یکدیگر متصل می‌شوند.

بند ارتودنسی (Bands)

این بندها به صورت نوارهای الاستیک و شکل پذیر هستند. به صورت حلقه اند و دور یکی از دندان های عقبی شما قرار میگیرند و در اصل در نقش لنگر برای بریس‌ها و سیم عمل می‌کنند.

اسپیسر یا جدا کننده (Spacers)

اسپیسر از نوارهای و حلقه های پلاستیکی یا فلزی ساخته شده است. در برخی مواقع متخصص ارتودنسی شما ممکن است در یکی از جلسات درمانی با بریس، اسپیسر را در فضای بین دندان های شما قرار دهد.

فاصله دهنده ها با اضافه کردن فضا در قسمت پشت دهان، فک شما را به جلو سوق می دهند. اگر فضای پشت دهان شما بسیار تنگ باشد به طوری که نتوان به راحتی از برس استفاده کرد، از این ابزار استفاده می‌شود تا فضای کافی برای اعمال و نگهداری بریس فراهم شود. همه افراد به اسپیسر ها نیاز ندارند و تمام مدت زمان استفاده از آن ها معمولا بین 1 تا 2 هفته است.

سیم های قوس دار ارتودنسی (Archwires)

سیم ها یا وایرهای قوس دار از میان براکت ها عبور کرده و به نوعی آن ها را به هم متصل میکنند. این وایر ها مکانیسمی هستند که با استفاده از آن ها، می توان فشار مثبتی جهت تغییر موقعیت دندان ها، به آن ها وارد کرد. این سیم ها از جنس فولاد ضدزنگ، آلیاژ نیکل-تیتانیوم یا مس-تیتانیوم می توانند ساخته شوند.

باکال تیوب (Buccal tube)

باکال تیوب قطعات فلزی هستند که می‌توانند به یکی از دندان های شما متصل شوند. باکال ها بخش های دیگری از بریس ها را در پشت دندان های شما به هم متصل میکنند. بنابراین ارتودنتیست شما می تواند با کمک این ابزار قسمتهای مختلف بریس را سفت یا شل کند.

فنر ارتودنسی (Springs)

فنر ارتودنسی ساختاری است که روی سیم ارتودنسی قرار می‌گیرد. فنر را معمولا بین دو براکت و در نتیجه بین دو دندان قرار می‌دهند، تا با وارد کردن فشار کنترل شده، باعث جدا کردن و ایجاد فضا در میان دو دندان مجاور شوند.

هدگیر (headgear)

استفاده از هدگیر بسیار نادر است و معمولاً فقط در طول شب از این ابزار استفاده میشود. هدگیر ارتودنسی وسیله ای است که به بریس شما متصل می شود تا در صورت نیاز به اصلاح حالت و موقعیت دندان ها هنگام استفاده از بریس، فشار بیشتر و کنترل شده ای وارد کرد.

آیا استفاده از بریس دردناک است؟

معمولا وقتی از این ابزار استفاده می‌کنید دردی تحمل نخواهید کرد و تنها در ابتدای نصب ممکن است درد مختصر تا متوسطی تجربه کنید. اگر بعد از قرار دادن بریس درد دارید، می توانید برای تسکین این درد یک مسکن غیرنسخه ای مانند ایبوپروفن (Advil) تهیه و مصرف کنید.

مینی بریس (mini-braces) چیست؟

مینی بریس‌ها از بریس‌های مرسوم و سنتی کوچکتر هستند. برخی از ارتودنتیست ها ادعا می کنند چنانچه واجد شرایط استفاده از مینی بریس باشید، ممکن است طول مدت استفاده و درمان ارتودنسی شما کوتاه تر شود.

تفاوت استاده از بریس در بزرگسالان و کودکان

درمان ارتودنسی با این ابزار در هر رده سنی امکان پذیر است اما تفاوت های چشمگیری در افراد بزرگسال و نوجوانان وجود دارد. درمان در سنین پایین تر با توجه به انعطاف پذیری فک و تغییر موقعیت بهتر دندان ها کم هزینه تر و کوتاه تر خواهد بود. اما در بزرگسالان هزینه و طول مدت درمان بیشتر خواهد بود.

نگه داری و محافظت از بریس‌ها

بعد از اینکه از این ابزار ارتودنسی برای هماهنگ کردن دندان های خود استفاده کردید، باید از مصرف برخی غذاهای خاصی که در بین بریس ها و دندان های شما قرار گرفته می‌گیرند نیز خودداری کنید. برخی از این مواد غذایی عبارتند از:

  • آبنبات
  • ذرت بو داده یا پاپ کرن
  • آدامس

وقتی بریس دارید، غذاها و مواد دیگر به راحتی می‌توانند بین آن ها قرار بگیرند. اگر به موقع و از راه درستی دندان های خود را تمیز نکنید، در طول فرآیند درمان دندان های شما دچار پوسیدگی خواهد شد. حین نصب این ابزار لازم است هر 8 تا 10 هفته برای انجام ارزیابی های منظم به متخصص ارتودنسی مراجعه کنید. ارتودنتیست شما طی این جلسات به بررسی سلامت دهان و دندان شما میپردازد و می‌خواهد مطمئن شود که شما به درستی از بریس ها نگهداری می‌کنید.